زینک و سیستم ایمنی؛ کی و چقدر مصرف کنیم؟

زینک و ایمنی موضوع اصلی این راهنمای «زینک و سیستم ایمنی؛ کی و چقدر مصرف کنیم؟» از داروخانه دکتر شمیم‌نسب است. در ادامه به‌صورت کاربردی توضیح می‌دهیم چه نکاتی مهم است و چه زمانی باید با داروساز یا پزشک مشورت کنید. زینک یکی از مواد معدنی کمیاب اما حیاتی برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، ترمیم بافت و حس چشایی و بویایی است. بسیاری از افراد با دیدن برچسب «تقویت ایمنی» روی مکمل‌ها، زینک را روزانه و با دوز بالا شروع می‌کنند؛ در حالی که بدن فقط به مقدار مشخصی نیاز دارد و مازاد آن می‌تواند مشکل‌ساز شود. در این راهنمای داروخانه دکتر شمیم‌نسب توضیح می‌دهیم زینک واقعاً چه زمانی مفید است، چه کسانی بیشتر در معرض کمبود هستند و چطور مصرفی ایمن داشته باشید. [[ZG:TIP]] آنچه روی برچسب مهم است «مقدار عنصر زینک» است، نه فقط وزن نمک (گلوکونات، سولفات و غیره). [[/ZG:TIP]] زینک در بدن چه کاری انجام می‌دهد؟ زینک در ساخت و فعالیت بسیاری از آنزیم‌ها نقش دارد و برای تمایز سلول‌های ایمنی ضروری است. کمبود مزمن می‌تواند با عفونت‌های مکرر، بهبودی کند زخم، ریزش مو، اختلال چشایی و در کودکان تأخیر رشد همراه باشد. البته داشتن یک سرماخوردگی ساده به‌تنهایی به‌معنای کمبود زینک نیست؛ تشخیص کمبود با شرح‌حال، رژیم غذایی و در صورت نیاز آزمایش یا نظر پزشک مشخص می‌شود. چه کسانی بیشتر به مکمل زینک فکر می‌کنند؟ مصرف مکمل زینک معمولاً وقتی مطرح می‌شود که دریافت غذایی کافی نباشد یا نیاز بدن موقتاً بیشتر شده باشد. گروه‌هایی که در عمل بیشتر درباره زینک سؤال می‌پرسند عبارت‌اند از: افرادی که رژیم گیاهی محدود دارند و منابع حیوانی زینک کم می‌خورند سالمندانی که اشتها یا جذب گوارشی‌شان کاهش یافته است افراد با اسهال مزمن یا بیماری‌های سوءجذب (با نظر پزشک) کسانی که زخم‌های پوستی دیر بهبود می‌یابند و کمبود تغذیه‌ای مطرح است اگر فقط برای «پیشگیری عمومی» و بدون هیچ نشانه‌ای مکمل می‌گیرید، ابتدا رژیم غذایی را اصلاح کنید؛ گوشت قرمز کم‌چرب، مرغ، حبوبات، مغزها و دانه‌ها منابع مهم زینک هستند. [[ZG:WARN]] مصرف طولانی بیش از نیاز می‌تواند تعادل مس را به‌هم بزند. چند محصول حاوی زینک را همزمان جمع بزنید تا از سقف ایمن رد نشوید. [[/ZG:WARN]] دوز معمول و تفاوت شکل‌های مکمل نیاز روزانه زینک در بزرگسالان معمولاً در محدوده حدود ۸ تا ۱۱ میلی‌گرم عنصر زینک است و سقف تحمل برای مصرف طولانی‌مدت در بسیاری از منابع حدود ۴۰ میلی‌گرم در روز ذکر می‌شود. مکمل‌های داروخانه‌ای اغلب به‌صورت زینک گلوکونات، سولفات، سیترات یا پیکولینات عرضه می‌شوند. آنچه روی برچسب مهم است «مقدار عنصر زینک» است، نه فقط وزن نمک. برای سرماخوردگی، بعضی منابع مصرف کوتاه‌مدت و کنترل‌شده را بررسی کرده‌اند؛ اما دوزهای بالا و طولانی توصیه عمومی نیست. قرص مکیدنی یا اسپری بینی زینک بدون راهنمایی حرفه‌ای می‌تواند عوارض موضعی ایجاد کند و نباید خودسرانه جایگزین درمان پزشکی شود. زینک و حمایت از سیستم ایمنی [[ZG:CHECKLIST – [x] مقدار عنصر زینک روی برچسب را خوانده‌ام – [ ] فاصله با آهن، کلسیم، چای و بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها را رعایت می‌کنم – [ ] مجموع زینک مولتی‌ویتامین و محصولات ایمنی را جمع زده‌ام – [ ] در بارداری، بیماری کلیوی یا چنددارویی با داروساز مشورت کرده‌ام ]] بهترین زمان مصرف و نکات جذب زینک را معمولاً با معده نسبتاً خالی بهتر جذب می‌کنند، اما اگر باعث تهوع شد، همراه یک وعده سبک میل کنید. از مصرف همزمان زینک با مکمل آهن یا کلسیم با دوز بالا در یک لحظه خودداری کنید، چون جذب یکدیگر را مختل می‌کنند؛ فاصله یک تا دو ساعته معمولاً کمک‌کننده است. چای و قهوه غلیظ نزدیک زمان مصرف هم می‌تواند جذب را کم کند. تداخل‌های مهم که باید بدانید آنتی‌بیوتیک‌های خانواده کینولون و تتراسایکلین: فاصله زمانی رعایت شود برخی داروهای تیروئید و پنی‌سیلامین: نیاز به تنظیم زمان مصرف مصرف مزمن زینک بالا می‌تواند جذب مس را کاهش دهد عوارض زیاده‌روی و اشتباهات رایج تهوع، درد معده، طعم فلزی دهان و اسهال از عوارض شایع دوز بالای زینک هستند. مصرف طولانی بیش از نیاز می‌تواند تعادل مس را به‌هم بزند و در موارد شدید روی شاخص‌های خونی اثر بگذارد. اشتباه رایج دیگر این است که چند محصول حاوی زینک (مولتی‌ویتامین، تقویت مو، تقویت ایمنی) را همزمان مصرف کنید و مجموع دوز از حد ایمن بگذرد. همیشه برچسب همه مکمل‌های روزانه را جمع بزنید. چه زمانی به داروساز یا پزشک مراجعه کنید؟ اگر عفونت‌های مکرر دارید، زخم‌ها دیر خوب می‌شوند، باردار یا شیرده هستید، بیماری کلیوی دارید یا چندین دارو مصرف می‌کنید، قبل از شروع زینک مشورت کنید. کودکان نباید مکمل زینک بزرگسال را با دوز بزرگسال بگیرند. این مطلب جنبه آموزشی د…

مطالعه در مجله داروخانه زندگی